Patlamadan Korunma Dokümanı (PKD) Hazırlama Hizmeti
EYS OSGB, yanıcı gaz, buhar, sis ya da tozla çalışılan işyerleri için patlamadan korunma dokümanı hazırlar. Doküman; patlama riskinin değerlendirilmesini, bölge sınıflandırmasını ve alınacak önlemleri yönetmeliğin 10. maddesindeki başlıklarla bir araya getirir. Hizmet İstanbul, Kocaeli ve Tekirdağ'daki işyerlerine verilir.
EYS OSGB, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından alınmış 3088 numaralı yetki belgesiyle hizmet veren bir ortak sağlık ve güvenlik birimidir (yetki belgemiz).
Kimler PKD hazırlatmalı?
Yönetmelik, 6331 sayılı Kanun kapsamındaki ve patlayıcı ortam oluşma ihtimali bulunan işyerlerinde uygulanır. Belirleyici olan sektör adı değil, işyerinde yanıcı bir maddenin hava ile tutuşabilir bir karışım oluşturup oluşturamayacağıdır. Aşağıdaki örnekler bu değerlendirmenin sık gündeme geldiği faaliyetlerdir.
Boya, vernik ve tiner kullanan boyahaneler; kimya, ilaç ve kozmetik üretimi; matbaa ve ambalaj; solvent dolum ve depolama alanları.
LPG ve doğalgazla çalışan proses alanları, akaryakıt ve LPG dolum tesisleri, gaz tüplerinin depolandığı yerler, akü şarj odaları.
Un, yem, şeker ve nişasta işleyen gıda tesisleri; talaş ve zımpara tozu oluşan ahşap ve mobilya atölyeleri; toz hammaddeyle çalışan plastik üretimi; elektrostatik toz boya kabinleri.
Alüminyum veya magnezyum tozu oluşan taşlama ve öğütme işlemleri.
Sondaj ve maden çıkarma işleri, patlayıcı maddelerin üretimi ve depolanması ile hastalara tıbbi tedavi uygulanan yerler yönetmeliğin kapsamı dışındadır (m.2/2). Aynı binada birden fazla işveren varsa her işveren kendi kontrol alanından sorumludur; asıl işveren ve alt işveren ilişkisinde koordinasyonun usulü PKD'de belirtilir (m.8).
Patlama riskinin belirlenmesi ve değerlendirilmesi. Patlayıcı ortamın oluşma ihtimali ve kalıcılığı, statik elektrik dahil tutuşturucu kaynaklar, kullanılan maddeler ve prosesler ile olası patlama etkisinin büyüklüğü dikkate alınır (m.6).
Yönetmelikteki yükümlülükler için alınacak teknik ve organizasyonel önlemler. Öncelik sırası; patlayıcı ortamın oluşmasını önlemek, önlenemiyorsa tutuşmasını önlemek, ardından patlamanın zararlı etkilerini azaltmaktır (m.5).
Patlayıcı ortam oluşabilecek yerlerin Ek-1'e göre sınıflandırılması ve bu bölgelerin çizim üzerinde gösterilmesi.
Ek-2 ve Ek-3'teki asgari gereklerin uygulanacağı yerler: eğitim, yazılı talimat, çalışma izni, uyarı ve tahliye düzenleri ile bölgeye uygun ekipman seçimi.
Çalışma yerleri ve uyarı cihazları dahil iş ekipmanının tasarımı, işletilmesi, kontrolü ve bakımının güvenlik kurallarına uygun yürütüldüğü.
İşyerindeki tüm ekipmanın İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliğine uygunluğu.
PKD nasıl hazırlanır?
Çalışmanın kapsamı; alan büyüklüğü, kullanılan madde sayısı ve proses yapısına göre teklif aşamasında netleşir. Hazırlık şu adımlarla ilerler.
- Saha incelemesi: yanıcı maddelerin bulunduğu, aktarıldığı ve işlendiği alanlar, havalandırma koşulları ve bu alanlara açılan bölümler yerinde incelenir.
- Proses ve madde bilgileri: güvenlik bilgi formları, kullanılan miktarlar, çalışma sıcaklıkları, proses akışı ve yerleşim planları toplanır.
- Bölge sınıflandırması: salım kaynakları ve sürekliliği üzerinden patlayıcı ortam oluşabilecek yerler Ek-1'e göre belirlenir ve plan üzerinde işaretlenir.
- Tutuşturucu kaynaklar: elektrik tesisatı, sıcak yüzeyler, mekanik kıvılcım, statik elektrik ve sıcak işler her bölge için değerlendirilir; bölgedeki ekipmanın uygunluğu kontrol edilir.
- Önlem seti: teknik önlemler, yazılı talimatlar, çalışma izni, eğitim, uyarı işaretleri ve tahliye düzeni önceliğiyle yazılır; sorumlular işverenle birlikte belirlenir.
- Doküman teslimi: m.10'daki başlıkları taşıyan doküman, bölge planlarıyla birlikte işverene teslim edilir ve önlemlerin uygulanma durumu işverenle birlikte gözden geçirilir.
Ek-2'ye göre patlayıcı ortam oluşabilecek bölümleri olan işyerinde, faaliyete başlanmadan önce işyerinin patlama yönünden güvenliğinin sağlandığı kanıtlanır. Bu kanıtlama, patlamadan korunma konusunda eğitim almış ve/veya deneyimli ehil kişilerce yapılır (Ek-2, 2.8). Yönetmelik metni: Resmî Gazete, 30.4.2013, sayı 28633.
PKD ne zaman hazırlanır ve güncellenir?
Doküman işin başlamasından önce hazırlanır. İşyerinde, iş ekipmanında ya da iş organizasyonunda önemli değişiklik, genişleme veya tadilat yapıldığında yeniden gözden geçirilerek güncellenir (m.10/3). Alınan önlemler de düzenli aralıklarla ve önemli değişikliklerden sonra gözden geçirilir (m.5/2).
Üretime ya da depolamaya başlamadan önce, yerleşim ve proses bilgileri belli olduğunda hazırlanır.
Yeni bir solvent, gaz veya toz hammadde kullanılmaya başlandığında ya da miktarlar belirgin biçimde arttığında bölgeler yeniden değerlendirilir.
Yeni hat, depo, kabin ya da havalandırma değişikliği bölge sınırlarını etkileyebileceği için doküman güncellenir.
Risk değerlendirmesi ve acil durum planıyla ilişkisi
PKD, işverenin patlama riskini değerlendirme yükümlülüğünü (m.6) yerine getirirken hazırlanır (m.10/1). Yönetmelik, patlama riskini de içeren risk değerlendirmesinin ve ilgili dokümanların birlikte ele alınabileceğini belirtir (m.10/4). Bu nedenle PKD tek başına bir dosya olarak da hazırlanabilir, işyerinin risk değerlendirmesiyle birleştirilerek de.
Tahliye düzeni, sesli ve görsel uyarılar ile tehlike anında çalışanların bölgeden uzaklaşması PKD'de belirtildiğinde acil durum planıyla uyumlu kurulur. Toz ya da buhar maruziyetine ilişkin ölçümler ise ayrı bir konudur ve işyeri ortam ölçümleri kapsamında değerlendirilir.
- Patlama riskinin değerlendirilmesi: Yönetmelik, m.6
- PKD'nin içeriği ve güncellenmesi: Yönetmelik, m.10
- Tahliye ve uyarı düzeni: Yönetmelik, Ek-2
- İşverenin genel yükümlülüğü: 6331 sayılı Kanun, m.4
PKD hazırlama hizmetinin ücreti
Bir PKD çalışmasının bedelini en çok incelenecek alanın büyüklüğü, patlayıcı ortam oluşabilecek bölüm ve madde sayısı, proses yapısı ve elinizdeki çizimlerin durumu etkiler; OSGB hizmetlerinde fiyatlandırmanın genel mantığı için OSGB fiyat rehberi sayfasına bakabilirsiniz.
PKD hazırlatırken sorulanlar
PKD hangi işyerlerinde gereklidir?
Yanıcı gaz, buhar, sis ya da tozun hava ile patlayıcı ortam oluşturma ihtimali bulunan işyerlerinde işveren bu dokümanı hazırlamakla yükümlüdür (Yönetmelik, m.2 ve m.10). Belirleyici olan faaliyetin adı değil, işyerindeki maddeler ve proseslerdir. Madencilik ve patlayıcı madde üretimi gibi bazı işler yönetmeliğin kapsamı dışındadır.
PKD risk değerlendirmesinin yerine geçer mi?
Hayır. PKD, risk değerlendirmesi yapılırken patlayıcı ortamdan kaynaklanan özel riskleri ele alan bir dokümandır. Yönetmelik, patlama riskini de içeren risk değerlendirmesi ile PKD'nin birlikte ele alınabileceğini belirtir (m.10/4); bu durumda iki çalışma birleştirilebilir, ama işyerinin diğer riskleri yine risk değerlendirmesinde yer alır.
PKD ne zaman güncellenir?
Doküman işin başlamasından önce hazırlanır. İşyerinde, iş ekipmanında ya da iş organizasyonunda önemli değişiklik, genişleme veya tadilat yapıldığında yeniden gözden geçirilerek güncellenir (m.10/3). Yeni bir yanıcı madde, yeni bir hat ya da havalandırma değişikliği bu kapsamda değerlendirilir.
PKD için hangi bilgi ve çizimler gerekir?
Yerleşim planı ya da vaziyet planı, proses akış bilgisi, kullanılan yanıcı maddelerin güvenlik bilgi formları ve miktarları, ekipman listesi, havalandırma ve elektrik tesisatı bilgileri ile mevcut risk değerlendirmesi istenir. Eksik çizimler varsa saha incelemesinde hangi bilgilerin tamamlanacağı belirlenir.
Ortam ölçümü gerekir mi?
Yönetmelik, PKD için ayrı bir ölçüm yükümlülüğü saymaz; bölge sınıflandırması çoğunlukla madde özellikleri, salım kaynakları ve havalandırma üzerinden yapılır. Proses gerektirdiğinde gaz ya da toz konsantrasyonu ölçümü, patlama yönünden güvenliğin kanıtlanmasının (Ek-2, 2.8) parçası olarak ayrıca değerlendirilir. Çalışanın maruz kaldığı kimyasal ve toz ölçümleri ise ayrı bir konudur.
PKD teklifi için hangi bilgiler gerekir?
İşyerinin adresi ve faaliyet alanı, kullanılan yanıcı maddeler ve yaklaşık miktarları, patlayıcı ortam oluşabilecek bölümlerin sayısı ve büyüklüğü, mevcut çizimlerin durumu ve daha önce hazırlanmış bir PKD olup olmadığı teklif için yeterli başlangıçtır. Birden fazla işyeri varsa her biri ayrı yazılır.
PKD için teklif isteyin
Faaliyet alanınızı, kullandığınız yanıcı maddeleri ve tesisin yerleşimini iletin. Çalışmanın kapsamı ve saha incelemesinin planı işyerinize göre değerlendirilir. Mevcut bir PKD'niz varsa hazırlandığı tarihi ve sonrasında yapılan değişiklikleri de belirtin.